Boernalist Marcel van Silfhout vecht voor lokale voedselproductie
In de podcastserie ‘Vechten tegen het systeem’ portretteren journalisten Loïs Iglesias en Jacky de Vries mensen die zich afkeren van de gevestigde orde. In aflevering 7 spreken zij met Marcel van Silfhout, een voormalig topjournalist die zijn carrière opgaf om boer te worden op de Veluwe. Een bijzonder verhaal over een man die van systeemkritiek naar systeemherstel ging.
Van Zembla naar de akker
Marcel van Silfhout was jarenlang een gerespecteerd onderzoeksjournalist. Hij werkte voor toonaangevende programma’s als Zembla en KRO Reporter, wat hij zelf “de eredivisie van de onderzoeksjournalistiek” noemt. Zijn onderzoeken hadden impact en hij won verschillende prijzen. Toch gooide hij het roer volledig om.
“Ik had op een gegeven moment wel te pakken van de journalistiek,” vertelt Van Silfhout in de podcast. De lat die hij voor zichzelf had liggen was hoog, maar de ruimte en middelen voor gedegen onderzoeksjournalistiek werden steeds schaarser. In 2013 kreeg hij genoeg van wat hij “het ministerie van Televisie” noemt en ging voor zichzelf werken.
De keerpunt: boeken over misstanden
Het echte keerpunt kwam geleidelijk. Van Silfhout schreef twee belangrijke boeken: één over het Fyra-spoordebakel en later ‘Uitgebeend’ over de voedselindustrie. Vooral dat laatste boek, dat podcast-host Jacky de Vries omschrijft als “een thriller”, opende zijn ogen voor de misstanden in de intensieve landbouw en voedselproductie.
“In 2017 dacht ik: ik ga het gewoon zelf doen,” zegt Van Silfhout. Hij besloot terug te keren naar zijn geboortegrond op de Veluwe om daar het boerencultuurlandschap te revitaliseren. Niet zomaar boeren, maar op een agro-ecologische manier: zonder bestrijdingsmiddelen, met de natuur mee in plaats van ertegen.
Graangeluk: oude granen voor nieuw brood
Van Silfhout richtte ‘Graangeluk’ op, een beweging voor lokale graanteelt. Hij haalde oude graanrassen uit Duitsland en bracht ze terug naar Nederlandse bodem. Inmiddels verbouwt hij achttien verschillende soorten, waaronder oergranen als eenkorn, emmer en spelt.
“We zijn echt een koploper in het terugbrengen van graanteelt in Nederland,” aldus de ‘boernalist’, zoals hij zichzelf noemt. Het doel: lokaal brood, bier en pasta produceren in samenwerking met molenaars, bakkers en brouwers uit de regio. In Arnhem opende hij zelfs zijn eigen bakkerij, de Graangeluk Bakkerista, waar bezoekers kunnen zien hoe het ambachtelijke brood wordt gebakken.
Strijd tegen grote systemen
Van Silfhout is uitgesproken kritisch over wat hij “Big Tech, Big Pharma en Big Food” noemt. Hij ziet een wereld waarin multinationals en investeringsmaatschappijen te veel macht hebben gekregen. “Nederland is het allerduurste land van Europa op dit moment. De huizenprijzen zitten twee, drie keer zo hoog als in Duitsland. Waar zijn we mee bezig?”
Zijn oplossing ligt in het herstellen van lokaal-regionale netwerken. Hij droomt van een terugkeer naar kleinschaligheid, vergelijkbaar met het oude Hanzesysteem. In Arnhem werkt hij hier al aan: restaurants kopen zijn bier, en onderling rekenen ze af met het ‘Arnhems Het’, een lokale munteenheid.
Influencer in alternatieve media
Hoewel Van Silfhout zichzelf niet als ‘soeverein’ of ‘autonoom’ betitelt, is hij wel een belangrijke stem geworden in deze beweging. Hij is regelmatig te gast bij alternatieve mediakanalen zoals Blackbox TV, Alternatief TV en Café Weltschmerz, waar hij zijn visie deelt op landbouw, voedselproductie en systeemkritiek.
Persoonlijke offers voor een ideaal
De weg naar zijn nieuwe bestaan ging niet zonder slag of stoot. Financiële problemen door gebrek aan overheidssteun leidden tot het verlies van zijn huis en huwelijk. “Maar het voelt gewoon als wat dit is. Dit moet ik gewoon doen,” zegt hij vastberaden.
Ondanks alle tegenslagen is Van Silfhout succesvol. Hij won prijzen met zijn bier en brood, en zijn 135 hectare grond levert meer dan 300 ton graan op – genoeg om tien bakkerijen te bedienen.
Toekomstvisie: autonomie door voedsel
Voor Van Silfhout gaat het om meer dan alleen lekker brood. “Op het moment dat je geen beschikking hebt over je eigen voedsel in je eigen gebied, wat is dan autonomie?” Hij ziet zijn werk als systeemherstel, een manier om mensen weer regie over hun eigen leven te geven.
Zijn advies aan iedereen die autonomer wil leven is helder: “Zorg voor een netwerk van boeren, molenaars, bakkers en brouwers. Begin een bakkerij in je eigen dorp of stad. Dan krijg je een fijnmazig netwerk over heel Nederland.”
Marcel van Silfhout bewijst dat je niet alleen kunt dromen over een andere wereld, maar er ook daadwerkelijk aan kunt bouwen. Vanuit de kleinschaligheid.
De podcast ‘Vechten tegen het systeem’ is te beluisteren via alle bekende podcastkanalen. Voor meer informatie over Graangeluk en de producten van Marcel van Silfhout, bezoek de Graangeluk Bakkerista in Arnhem. Of kijk op de site.